අනේ ඉතින් පප්පගමේ ගම්සභාවේ ඉන්නේ හොර පප්පන්ය. හොර පප්පන් හොරකං කිරීම නිසා පප්ප ගම බංකොලොත් විය. ඒ නිසා පප්පන් හිතාගෙන ඉන්නේ අවංක පප්පන් ආවොත් ගොඩයන බවය. පප්පන් හිතාගෙන ඉන්නේ හොර පප්පන් සහ අවංක පප්පන් කියා ජාති දෙකක් ඉන්නා බවත්, අවංක පප්පන් (දැනට හොරකන් කර නැති පප්පන්) හොයාගෙන ජන්දෙ දුන්නොත් ගොඩ තමයි කියලාය.
අනේ ඉතින් ඇත්ත ලෝකය තුල හොර පප්පන් සහ අවංක පප්පන් කියා ජාති දෙකක් නැත. හොරකන් කරනවද අවංක වෙනවද කියන එක තීරණය වෙන්නේ සිස්ටම් එකට අනුවය. හොරකන් කරන්න පුළුවන් සිස්ටම් එකකට දාන ඕන පප්පෙක් හොරකන් කරයි. හොරකන් කරන්නේ නැත්තන් ඒ සිස්ටම් එකේ සවයිව් වෙන්න බැරිය. ඒවගේම හොරකන් කරන්න බැරි සිස්ටම් එකකට දාන පප්පන්ට හොරකන් කරන්න බැරිය. හොරකන් කරොත් හිරේ යන්න වෙයි. ඇත්තටම පප්පන් මේ දවස් වල කලයුත්තේ හොරකන් කරන්න බැරි සිස්ටම් එකක් ගේන අයට චන්දය දීමය. ඒත් පප්පන් කරන්නේ අවංක පප්පන් බව එයාලම කියන (දැනට හොරකන් කර නැති පප්පන්) පප්පන්ට චන්දය දීමය.
හොරකන් කරන්න බැරි සිස්ටම් දැනටම රෝමේ හදා ඇත. පප්පන්ට ඒවා කොපි කරගත්තත් හොරකම සෑහෙන්න අඩු කරගන්න පුලුවන්ය. ඒවාගේ සිස්ටම් වලට උදාහරණ පහත දැක්වේ.
- මිනිස්සු අයින් කර ඩිජිටල් කිරීම, ඔටෝමේට් කිරීම
- බදු විස්තර, ඉඩම් විස්තර, ආදායම් විස්තර, වාහන විස්තර, බැංකු ගිණුම් වගේ ඔක්කොම කොම්ප්යුටරේට දමා එක අංකයක් යටතේ ගබඩා කිරීම.
- ලයිසන්, පර්මිට් වගේ දේවල් අයින් කිරීම. හොරකන් කරන්නේ මේවා මගිනි.
- බදු ක්රමය හා ගනුදෙනු ක්රමවත් කිරීම
- බදු ක්රමය සරල කිරීම, බදු වර්ග අඩු කිරීම. හිතෙන හිතෙන වෙලාවට බදු ගහන්නයි, අයින් කරන්නයි බැරි කිරීම. බදු ප්රතිශතය අවුරුදු ගානක් එකම ගානට තියාගැනීම.
- ඔක්කොම ගනුදෙනු ඩිජිටල් කිරීම, QR කෝඩ්, ක්රෙඩිට් කාඩ්, දෙබිඩ් කාඩ්, ඩිජිටල් කරන්සි වගේ ඒවා භාවිතා කර සිදුකිරීම. ඒවා ආදායම් වලට ඉබේම එකතු කිරීම.
- ගම් සභාව පොඩි කිරීම.
- ගම් සභාවෙන් කඩ දැමීම නැවත්වීම, ගමේ කඩ විකිණීම, ඇමති පප්පාට ඕන ඕන අය කඩවලට පත් කිරීමට බැරි කිරීම. ගමේ වැදගත් තනතුරු පත් කිරීම සඳහා ස්වාධින ආයතනයක් ඇති කිරීම. ගම් සභාවෙන් රස්සාවල් දීම නැවත්වීම.
- ගම් සභාවේ තියන සුළු වැඩ, උදාහරණ වශයෙන් කිව්වොත් ටොයිලට් සේදීම, ක්ලීනින් වැඩ, සික්යුරිටි වැඩ වගේ ඒවා අවුට්සෝස් කිරීම. ඒවා සඳහා ගම්සභාවෙන් රැකියා ලබා නොදීම.
- අවම නියාමනය. සිස්ටම් එක ඉබේම බැලන්ස් වෙන්න ඉඩ ඇරීම. බැලන්ස් වෙන්නේ නැති තැන්වල නියාමනය කිරීම.
- check and balance
- ගනුදෙනු වල මිල ප්රමාණය අනුව check and balance ඇති කිරීම. උදාහරණයක් ලෙස මුදල අඩුනම් එක නිලධාරියෙකුට තීරණ ගන්න පුළුවන්, මුදල වැඩි නං තීරණ ගන්න නිලධාරින් වැඩි කිරීම. check වැඩි කිරීමෙන් කොස්ට් එක වැඩිවී තීරණ ගන්න යන කාලය වැඩිවේ. ඒ නිසා balance එක වැදගත්ය. optimize කරන්නේ කොස්ට් එක සහ කාලය මිස හොරකන් නොකිරීම නොවේ. ඒ නිසා optimized සිස්ටම් එකක උනත් පොඩි පොඩි හොරකන් වලට ඉඩ ඇත.
- ගම් සභාවෙන් ගන්න තීරණ වලට වගවීම. ඒවාට දඬුවම් කිරීම.
- නීතියට ඇඟිලි නොගැසීම
මෙහෙම සිස්ටම් එකක් හැදුවාම අවංක පප්පන් නොව වැඩ පෙන්වා ඇති, අද්දැකීම් ඇති, ප්රායෝගික, දක්ෂ පප්පන් හොයා ගම් සභාවට යවයි. ඔවුන් හොරකක් කරොත් සිස්ටම් එකට අහුවී හිරේ යයි. දක්ෂ නැත්තම් කොහොමත් ගෙදර යන්න වේ. අනේ ඉතින් රෝමේ එහෙම උනත් පප්ප ගමේ එහෙම නොවේ. පප්ප ගමේ වෙන්නේ අවංක (දැනට හොරකන් කර නැති පප්පන්) ඒත් ගොන් හරක් මෝඩ පප්පන් සෙට් එකක් ගම් සභාවට යැවීමය. සමහර පප්පන් අවංක පප්පන් වී ඇත්තේ ඇත්තටම අවංක නිසා නොව හොරකන් කරන්න තරන් වත් මොලයක් නැති වීමය. උදාහරණයක් වශයෙන් කට වරද්දාගෙන දඬුකඳේ ගැසූ වන්ෂොට් පප්පා ගැන හිතල බලන්න.
