බයියන් යනු ජාන විකෘතියකට ලක්වූ හරක් පප්පන් ප්රභේදයකි. අවාසනාවකට හරක් පප්පන් ගෙන් 50% ක් පමණ බයියන් වේ. කුඩා කාලයේ සිටම බයියන්ගේ කොඳු කඩා සිතීමට ඇති හැකියාව විනාශ කර දමා ඇත. සිතන්නට බැරි නිසා ඔවුන් කරන්නේ කඩේ යෑමය.
බයියන්ගේ ප්රධාන ලක්ෂණයක් වන්නේ තමන්ට කරගන්නට බැරි දේවල් වෙනත් අය මගින් කරගතහොත් තමන්ටද එයින් ප්රතිලාබයක් ලබා ගැනීමට හැකි යැයි විශ්වාස කිරීමය. බයියන්ගේ පලවෙනි ටාගට් එක වන්නේ තමන්ගේම ළමයින්ය. තමන්ට කරගත නොහැකි දේ ළමයින් ලවා කර ගැනීමට උත්සාහ කරයි. ළමයිව ගම වටේ ක්ලාස් යවයි. පන්සල් පල්ලි කෝවිල් යවා බෝපැල මෙන් හදන්නට උත්සාහ කරයි. ටිකක් පොෂ් බයියන් කරන්නේ පියානෝ ප්රැක්ටිස්, ස්විමින් ප්රැක්ටිස් වගේ ඒවාට යැවීමය. ඒවාට ගියාම සුපිරි ළමයෙක් සැදී, තමන් නාකි උනාම හොඳට සලකන බව විශ්වාස කරයි. නමුත් වෙන්නේ මෙහි අනිත් පැත්තය.
බයි ගතිය වැඩි වු විට තමන් වෙනුවෙන් සිල් රැකීමට ඒජන්ට් කෙනෙක් තෝරා ගනියි. එම ඒජන්ට් වෙන්නේ ගලවාගැනීමේ සමිතියේ මැන්ටල්ම ඩයල් එකකි. තමන් වෙනුවෙන් සිල් රැකීම නිසා මේ මැන්ටලේට පුද පුජා පවත්වයි, නොයෙක් දේ දන්දෙමින් පරලොව සඳහා ඉන්වෙස්ට්මන්ට් එකක් කරයි. කඳුවල බිල්ඩින් හදයි. එසේ කිරීමෙන් ලැබෙන පින් බලෙන් තමන් කරන හැම කුපාඩි වැඩක්ම නිෂ්ක්රිය වී දෙව්ලොව යන බව සිතයි. අනේ ඉතින් ගලවාගැනීමේ සමිතියේ ඩයල් එකත් වැඩිපුර සිල් රකින බව පෙන්වීමට අලුත් අලුත් පුජාවන් හඳුන්වාදෙයි. බයියන්ටත් සිල් රැකීමට උගන්වයි. ඊටපසු සිල් රකින්නෙ නැති අය හොයහොයා අම්බානට නෙළයි. අනේ ඉතින් මේවගේ මැන්ටල් ඩයල් රකින සීලයක් නැත. සිල් කඩන වෙලාවට බයියන්ට අහු උනොත් විනාශය. බයියන් තමන්ගේ ඉන්වෙස්ට්මන්ට් එක විනාශ වීම ගැන බොහෝ දුකට පත්වී දරුණු ලෙස පහරදී මැන්ටල් ඩයල් එක එලවා දමයි. ඊට පසු ඒවගේම තවත් මැන්ටල් ඩයල් එකක් හොයාගෙන ආපහු ඉන්වෙස්ට් කර කඩේ යයි.
මීට පෙර සර් කරේ තියාගෙන ගියේද මෙම බයියන්ය. බයියන් සිතුවේ සර් දියකාවෙක් මෙන් මතුවී, බදු කපා, පඩි වැඩි කර, වැඩ නොකරන පප්පන්ට අමුර්තය දී, බෙහෙතුයි අධ්යාපනයයි නිකන්ම දී, ලයිට් බිල් ගැස් බිල් අඩු කර, නිකන් ඉන්න වෙලාවට ජාතියද ගලවා දෙයි කියාය. අනේ ඉතින් සර් කියපු විදියටම කරපු නිසා පප්පගම බංකොලොත් විය. ඉතින් බයියන්ට මල පැන සර් එලවා දැම්මේය. අනේ ඉතින් සර් කියපු දේවල් ඔක්කොම කර ඒ මදිවට හොරුත් අල්ලාගෙන, හොරාකාපු දේවලුත් ගෙන්නාගෙන, ගම පාලනය කිරීම සඳහා හතර පෝයටම සිල් ගන්නා රහසින් වත් පවු නොකරන උපාසක බළල්ලු අසූ හාරදාහක් පත් කරන බව අන්රයියා කිව්වේය. ඒ නිසා මේ දවස් වල බයියන් විසින් අන්රයියාව කරේ තියාගෙන යයි. අනේ ඉතින් අන්රයියාගේ ටොම් පචද ටිකටික මාට්ටු වේගෙන එන්නට පටන් ගෙන ඇත. ඒ නිසා තව මාස තුනකින් විතර අන්රයියාව බිම දමා, හාමුව කරේ තියාගෙන යෑමට නියමිතය. ඊට පසු මල් කුමාරයා වුවද කරේ තියාගෙන යා හැක.
මුලින් කිව පරිදි බයියන්ට අවශ්ය වන්නේ, තමන්ට කල නොහැකි දේ තමන් වෙනුවෙන් කරන, තමන්ට ලබා ගත නොහැකි දේ තමන් වෙනුවෙන් ලබා දෙන බව කියන, ඕනෑම මැන්ටලයක් වෙනුවෙන් ඉන්වෙස්ට් කිරීම පමණි. නමුත් ගම ගොඩ ගත හැක්කේ පප්පන් මහන්සි වී වැඩ කිරීමෙන් පමණය. ඒ නිසා පප්පන්ට එදාද කෙලවී, අදද කෙලවී, අනාගතයේද කෙලවීමට නියමිතය.
